Yıkım Sözleşmesi: Noter, Sigorta, Sorumluluk
· Yazan: Sefa Öcal, Kurucu ortak · OS-CAR Hafriyat
Ruhsat formu noterden onaylı yıkım sözleşmesi ister; yönetmelikte zorunlu yıkım sigortası yok, müteahhit teminatı da üçüncü kişi zararını karşılamaz. Sözleşmede yazılı olması gerekenler.
Yıkım ruhsatı başvurusunda yapı sahibinin müteahhitle ve fenni mesulle ayrı ayrı yaptığı sözleşmeler istenir (Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md.7/2). Ruhsat formu da müteahhitle yapı sahibi arasındaki noterden onaylı sözleşmenin tarih ve numarasını ister (Ek-1, Form-1 açıklaması). Yönetmelikte zorunlu bir yıkım sigortası ise yok; müteahhidin yetki belgesi alırken verdiği teminat da üçüncü kişilerin zararını karşılamak için değil. Bu yazı sözleşmenin neden önemli olduğunu ve içinde neyin yazılı olması gerektiğini anlatıyor.
Yıkım sözleşmesi noterden mi yapılır?
Ruhsat formuna göre evet. Yönetmeliğin 7. maddesi yalnız "akdedilen sözleşmeleri" sayar; noter şartı Ek-1'deki yıkım ruhsatı formunun açıklamasında geçer: müteahhit ile yapı sahibinin karşılıklı taahhütlerini içeren noterden onaylı sözleşmenin tarih ve numarası forma yazılır. Fenni mesulle yapılan sözleşme için de aynı ifade kullanılır. Başvurunun diğer ekleri: yıkım ruhsatı nasıl alınır.
Bodrum hariç en çok bir katlı, 6 metreyi ve 250 m²'yi geçmeyen müstakil ve ayrık nizam yapılarda yıkım planı aranmaz ve bu işlerde yetki belgeli müteahhit de aranmaz (Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması Yönetmeliği md.6/12). Ayrıntı: müstakil ev yıkımı.
Yıkım sigortası zorunlu mu?
Hayır. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik'te ve 2026 değişikliğinde üçüncü şahıs, çalışan ya da komşu yapı için bir sigorta veya poliçe şartı yok. Ruhsat formunda geçen "sigorta" kelimesi poliçe değil, işyerinin ve şantiye şefinin sosyal güvenlik sicil numarasıdır. Yönetmeliğin koyduğu yükümlülük önlemdir: müteahhit yıkımdan önce, yıkım sırasında ve sonrasında çalışanlar ve üçüncü şahıslar için mevzuatta öngörülen güvenlik ve çevre önlemlerini almakla yükümlüdür (md.9/1).
Sigorta zorunlu olmadığı için var olup olmadığı firmadan firmaya değişir. Varsa poliçenin türünü ve neyi kapsadığını sözleşmeye yazdırmak, sonradan çıkabilecek tartışmayı baştan kapatır.
Müteahhidin teminatı zararı karşılar mı?
Hayır. Yıkım müteahhitliği yetki belgesi numarası verilirken teminat alınır (Müteahhit Yön. md.14/A-2). Bu teminat, belge numarası yıkım planına aykırı imalatın can ve mal güvenliğini tehdit etmesi ya da sahte belge gibi sebeplerle iptal edilirse irat kaydedilir, diğer hâllerde iade edilir (md.23/4). Üçüncü kişilerin zararını karşılamak için ayrılmış bir para değildir.
Komşu binaya zarar verilirse ne olur?
Yıkım yönetmeliğinde "şu kişi zarardan sorumludur" diye açık bir hüküm yok; yönetmeliğin kuralları zararı önlemeye yöneliktir — mevcut durum tespit raporu, bitişik binanın temel kotu sınırı, mümkün olduğunda elle yıkım. Genel kural Türk Medeni Kanunu'ndadır: malik, kazı ve yapı yaparken komşu taşınmazlara zarar vermekten kaçınmak zorundadır (TMK md.738); zarar gören, eski hâle getirmeyi ve zararın giderilmesini dava edebilir (md.730). Sorumluluğun kime düşeceği hukuki bir değerlendirmedir; burada yorum yapmıyoruz. Önleyici kurallar: bina yıkımında komşu bina nasıl korunur.
Yıkım sözleşmesinde neler yazılı olmalı?
Aşağıdaki liste yönetmeliğin işi kime yüklediğinden çıkarıldı; bir sözleşme örneği değildir:
- Taraflar ve belge. Müteahhidin yetki belge numarası ve grubu (Y1, Y2, Y3) — grup binanın yüksekliğine yetmeli: yıkım firması seçerken.
- Belgeleri kim hazırlatır. Yıkım planı, atık yönetim planı, asbest envanteri ve söküm, abonelik kapatma belgeleri.
- Süreler. Ruhsattan sonra 1 ay içinde başlama ve 3 ay içinde bitirme kuralı (md.7/9) ve gecikmede ne olacağı.
- Atık. Atığın izinli sahaya gideceği, tartı fişlerinin ve döküm belgelerinin teslimi.
- Teslim. Sahanın hangi kotta, eski temel ve rögar kalıntılarından temizlenmiş olarak mı teslim edileceği.
- Sigorta. Varsa poliçe türü ve kapsamı.
Hafriyat için sözleşme şart mı?
Hafriyat yönetmeliğinde sözleşme şartı yok. Zorunlu olan, işi yaptıranın ilçe belediyesinden Atık Taşıma ve Kabul Belgesi almasıdır (Hafriyat Yönetmeliği md.9 ve md.23). Belgelerin tamamı: hafriyat belgeleri: hangisini kim alır.
OS-CAR'da sözleşme nasıl kuruluyor?
Yıkımı bir firmanın, hafriyatı başka bir firmanın yaptığı işlerde enkazın kime ait olduğu, sahanın hangi kotta teslim edileceği ve gecikmenin sorumluluğu belirsizleşir; yıkım ve hafriyatın tek sözleşme altında yürütülmesi bu belirsizliği ortadan kaldırır. Ruhsat mal sahibi adına belediyeden alınır; evrak toplama ve başvuru sürecini biz yürütüyoruz. Sahadaki ekip ve makineler sigortalıdır. Ayrıntı: bina yıkımı.
Kaynaklar
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 13.10.2021, sayı 31627 (ekler)
- Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik, md.6/12, md.14/A, md.23/4
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md.730 ve md.738
Son kontrol: 4 Ekim 2026. Bu yazı mevzuatı özetler, hukuki görüş değildir; sözleşmenizi imzalamadan önce bir hukukçuya kontrol ettirin.