Bina Yıkımında Komşu Bina Nasıl Korunur?
· Yazan: Sefa Öcal, Kurucu ortak · OS-CAR Hafriyat
Mevcut durum tespit raporu, bitişik nizamda elle yıkım, komşulara duyuru, paravan, file ve toz bastırma: yıkımda komşu binayı koruyan kurallar.
Bina yıkımında komşu binayı koruyan kurallar yıkım başlamadan devreye girer: komşu yapıda hasar ihtimali varsa yıkım planını hazırlayan inşaat mühendisi mevcut durumu tespit eden bir teknik rapor düzenler ve bitişik binanın temel kotunun altına önlem alınmadan inilmez (Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md.6/4). Bitişik nizamda mümkün olduğunda elle yıkım esastır ve komşulara yıkımdan en az 3 gün önce duyuru yapılır. Bu yazı bu kuralları yıkımın aşamalarına göre sıralıyor.
Mevcut durum tespit raporu nedir, kim hazırlar?
Yıkım sebebiyle komşu yapılarda, zeminde ya da altyapıda hasar oluşması ihtimali varsa, yıkım planına ek olarak müellif — yıkım planını hazırlayan inşaat mühendisi — mevcut durumun tespitini içeren bir teknik rapor düzenler (md.6/4). Rapor, yıkımdan önceki durumu kayda geçirir.
Aynı fıkra bir de sınır koyar: yıkılacak yapıya bitişik bir bina varsa, gerekli önlemler alınmadan bitişik binanın temel kotundan daha alt kotlarda yıkım yapılamaz.
Bitişik nizamda bina nasıl yıkılır?
Bitişik nizamda yıkım, bitişik yapının güvenliğini esas alacak şekilde yapılır; komşu binaya zarar vermemek için mümkün olan durumlarda kısmen ya da tamamen elle yıkım esastır (md.11/1). Tam yıkım çatıdan başlayıp temele doğru, yukarıdan aşağıya yapılır; alt kattaki taşıyıcı elemanlardan başlanamaz ve çalışmaya ara verildiğinde yapıda askıda blok bırakılmaz (md.11/2).
Komşular ne zaman haberdar edilir?
| Ne zaman | Kim, kime | Dayanak |
|---|---|---|
| Yıkıma başlamadan en az 7 gün önce | Müteahhit; fenni mesule, belediyeye ve mülki amirliğe | md.7/12 |
| Yıkıma başlamadan en az 3 gün önce | Belediye; komşu parsellerdeki yapılara duyuru ve uyarı | md.9/4 |
| Başlangıç ve bitiş günü | Belediyenin teknik personeli ve fenni mesul; sahada kontrol | md.7/12 |
Toz ve düşen malzemeye karşı hangi önlemler zorunlu?
- Paravan. Yıkım şantiyesi en az 2,5 metre yüksekliğinde paravanla çevrilir; yapının tehlike doğuran cepheleri, düşebilecek ve fırlayabilecek malzemeye karşı emniyet altına alınır (md.8/2).
- İskele ve file. Binanın dış cephesi yıkım tekniğine uygun koruyucu iskele, yırtılmaz ve tutucu file ya da benzeri malzemeyle korunur (md.9/5).
- Toz bastırma. TS 13883 standardına uygun toz bastırma sistemi kullanmak zorunludur (md.18/3).
Kurallara uyulmazsa ne olur?
Fenni mesul, yıkımın ruhsata ve yıkım planına aykırı yürütüldüğünü görürse durumu derhal belediyeye bildirir; belediye aykırılığı tespit ederse yapıyı güvenli bir seviyeye getirterek yıkımı durdurur ve aykırılık giderilene kadar devam ettirmez (md.9/2). Yıkımın çevre ve sağlık şartlarına aykırı olduğu ya da can ve mal güvenliğini tehdit ettiği tespit edilirse İmar Kanunu'na göre idari para cezası uygulanır (md.5/10).
Komşu binada zarar oluşursa sorumluluğun ve tazminatın nasıl belirleneceği hukuki bir konudur; burada yorum yapmıyoruz.
OS-CAR bitişik nizamda nasıl çalışıyor?
Bitişik nizamda yıkım yapılır, ancak yöntem değişir: komşu duvara yaslanan bölümler makineyle toplu değil, kontrollü ve kademeli sökülür; gerekirse komşu yapıda destekleme uygulanır. Toz bastırma, çalışma saati planı ve komşu bilgilendirmesi işin parçasıdır. Ayrıntı: bina yıkımı. Ruhsat süreci: yıkım ruhsatı nasıl alınır.
Kaynaklar
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 13.10.2021, sayı 31627
Son kontrol: 4 Ekim 2026. Bu yazı yönetmeliği özetler, hukuki görüş değildir.