Yıkım Ruhsatı Nasıl Alınır? Evrak ve Süreler
· Yazan: Sefa Öcal, Kurucu ortak · OS-CAR Hafriyat
Yıkım ruhsatı başvurusunda istenen evraklar, hangisini kimin hazırladığı, belediyenin süresi ve ruhsattan sonra işleyen süreler.
Yıkım ruhsatını yapı sahibi ya da kanuni vekili belediyeye başvurarak alır; başvuru eksiksizse belediye ruhsatı en geç 15 gün içinde düzenler. Ruhsattan sonra iki süre işlemeye başlar: yıkıma 1 ay içinde başlanmalı, iş de bu süre dâhil 3 ay içinde bitmelidir. Bu yazı, 1 Temmuz 2022'den beri yürürlükte olan Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik'e göre evrakı, sırayı ve süreleri tek yerde topluyor.
Yıkım ruhsatını kim alır?
Başvuruyu yapı sahibi ya da kanuni vekili yapar, ruhsatı belediye düzenler (md.7). Ancak başvuru dosyası tek kişiyle tamamlanmaz: yıkımı üstlenecek müteahhit, yıkım planını hazırlayacak inşaat mühendisi (müellif) ve gerekiyorsa fenni mesulle yapılmış sözleşmeler dosyada olmalıdır. Yani yıkım firması ruhsat başvurusundan önce seçilir.
Yönetmelik, yıkımın yetki belgesi numarası almış ve uygun sınıfta yeterliği olan bir müteahhidin sorumluluğunda yapılmasını şart koşar (md.5/4). Hangi sınıfın hangi binaya yettiği ayrı bir sorudur: yıkım firmasında hangi belge aranır.
Başvuruda hangi evraklar istenir?
Yönetmeliğin 7. maddesi başvuru dilekçesinin eklerini sayar. Her evrakın sahibi farklıdır:
| Evrak | Kim hazırlar ya da alır |
|---|---|
| Tapu | Yapı sahibi |
| Müteahhitle ve fenni mesulle ayrı ayrı yapılan sözleşmeler | Yapı sahibi; müteahhit ve fenni mesul |
| Yıkım planı (atık yönetim planı ve toz önlemleri ekli) | Müellif hazırlar, müteahhit yaptırır |
| Parsel maliklerinin tamamının muvafakati | Malikler (bazı yıkım türlerinde aranmaz) |
| Yapıda oturulmadığına ya da yapının tahliye edildiğine dair belge | Belediye düzenler |
| Elektrik, su, doğalgaz ve telefon hizmetlerinin kapatıldığını gösteren belgeler | İlgili kuruluşlar; başvuruyu abone yapar |
| Müteahhidin müellif ve şantiye şefiyle yaptığı iş sözleşmeleri | Müteahhit |
| Taahhütnameler (Ek-4) | Müellif, müteahhit, fenni mesul ve şantiye şefinden belediye alır |
Abonelik kapatma belgeleri ayrıca önemlidir: bunlar dosyaya girmeden başvuru tamamlanmış sayılmaz. Abonelikler çoğunlukla yapı sahibinin adına olduğu için kapatma başvurusunu da yapı sahibi yapar.
Yıkım planı her yapı için gerekir mi?
Hayır. Bodrum katı dışında en çok bir katlı, bina yüksekliği 6 metreyi ve yapı inşaat alanı 250 m²'yi geçmeyen müstakil ve ayrık nizam yapıların yıkımında yıkım planı düzenlenmez (md.7/10). Bir binada toplam alanı 250 m²'yi ve kat inşaat alanının %10'unu aşmayan kısmi yıkımlar da bu istisnaya girer. İstisna yalnız yıkım planı içindir; ruhsat yine alınır.
Bunun dışındaki her yıkımda plan, TS 13633 standardına uygun olarak ve yönetmeliğin Ek-2'sindeki biçimde müellif tarafından hazırlanır (md.6/2). Plan hangi yıkım yönteminin kullanılacağını, çevredeki yapıların, altyapının ve insanların hangi önlemlerle korunacağını yazar. Binanın mimari ve statik projeleri varsa plana eklenir; bulunamıyorsa binanın rölevesi çıkarılır (md.6/5).
Atık yönetim planını kim hazırlar?
Çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip bir çevre görevlisi ya da çevre mühendisi hazırlar; plan yönetmeliğin Ek-3 formatına uyar ve yıkım planına eklenir (md.6/2). Şartları taşıyan müellif de bu planı hazırlayabilir (md.5/9). Planda yazan atık türleri, atık kodları ve miktarları belediye tarafından ruhsata işlenir (md.7/11).
Bu plan, yıkımdan çıkacak enkazın ilk kaydıdır. Enkazın taşınması için gereken belgeler ayrı bir süreçtir: hafriyat ve moloz için hangi belgeyi kim alır.
Fenni mesul her yıkımda gerekir mi?
Bugün için hayır: bina yüksekliği 21,50 metreden az olan binaların yıkımında fenni mesuliyet aranmaz (md.5/3). Patlayıcıyla yapılan yıkımlarda ve ikiden fazla bodrum katı olan her binada ise yükseklikten bağımsız olarak zorunludur. Fenni mesuliyeti inşaat mühendisi üstlenir.
2027'de ne değişiyor?
12 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle fenni mesuliyet sınırı 21,50 metreden 18,50 metreye iniyor; bitişik nizam gibi risk taşıyan durumlarda belediye bu yüksekliğin altında da fenni mesul isteyebilecek. Değişikliğin bu hükümleri 12 Ağustos 2027'de yürürlüğe giriyor. O tarihe kadar 21,50 metre sınırı geçerli.
Belediye ruhsatı kaç günde düzenler?
Yıkım planı incelenir ve eksik ya da yanlış bulunmazsa ruhsat başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde düzenlenir (md.7/5). Eksik varsa belediye bunu başvurudan itibaren 10 gün içinde yazıyla bildirir; eksik giderildikten sonra yapılan başvurudan itibaren ruhsat en geç 5 gün içinde düzenlenir.
Ruhsata yapı sahibinin, müteahhidin, fenni mesulün, müellifin ve şantiye şefinin imzası alınır (md.7/6).
Ruhsat alındıktan sonra hangi süreler işler?
Ruhsat tarihinden itibaren 1 ay içinde yıkıma başlanmazsa ya da başlama süresiyle birlikte 3 ay içinde iş bitirilmezse ruhsat hükümsüz olur ve yeniden alınması gerekir (md.7/9). Belediyenin bir aykırılık nedeniyle durdurduğu süre ruhsat süresine eklenir (md.9/2).
| Ne zaman | Ne olur | Dayanak |
|---|---|---|
| Yıkıma başlamadan en az 7 gün önce | Müteahhit fenni mesulü, belediyeyi ve mülki amirliği bilgilendirir | md.7/12 |
| Yıkıma başlamadan en az 3 gün önce | Belediye komşu parsellerdeki yapılara duyuru yapar | md.9/4 |
| Ruhsat tarihinden itibaren 1 ay içinde | Yıkıma başlanmış olmalı | md.7/9 |
| Başlangıç ve bitiş günü | Belediyenin teknik personeli ve fenni mesul sahada kontrol yapar | md.7/12 |
| Ruhsat tarihinden itibaren 3 ay içinde | Yıkım bitmiş olmalı; bitmezse ruhsat hükümsüz | md.7/9 |
| Bitişten en az 7 gün önce | Müteahhit bitişi bildirir | md.7/12 |
| Yıkımdan sonra en geç 30 gün içinde | Belediye yanan ve yıkılan yapılar formunu düzenler | md.10/1 |
Patlayıcıyla yapılan yıkımda başlama bildirimi en az 10 gün önce yapılır. Tablonun son satırı çoğu zaman unutulur ama arsa için önemlidir: formun bir örneği, taşınmazın cins değişikliği işlemlerinde kullanılmak üzere tapu müdürlüğüne gönderilir (md.10/3).
Yıkıma başlamadan önce sahada neler hazır olmalı?
- Asbest envanteri ve sökümü. Yıkımdan önce yapıda asbestli imalat olup olmadığı, varsa türü, miktarı ve yeri belirlenir; numune ve analiz Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş bir laboratuvarca yapılır (md.16/1). Asbestli malzeme sökülüp uzaklaştırılmadan ve seçici yıkım yapılmadan ana yıkıma geçilemez (md.5/7). Söküm yıkım ekibinin değil, yetkili söküm firmasının işidir.
- Seçici yıkım. Kapı, pencere, metal, ahşap, cam ve yalıtım malzemesi gibi ayrılabilen malzeme ana yıkımdan önce türüne göre ayrılır (md.15).
- Şantiye çevresi. Saha en az 2,5 metre yüksekliğinde paravanla çevrilir, giriş ve çıkışlar kontrol altına alınır (md.8/2).
- Toz bastırma. TS 13883'e uygun bir toz bastırma sistemi kullanmak zorunludur (md.18/3).
- Bitişik bina. Yıkılan yapıya bitişik bir bina varsa, gerekli önlemler alınmadan bitişik binanın temel kotunun altında yıkım yapılamaz. Komşu yapıda hasar ihtimali varsa müellif mevcut durumu tespit eden bir teknik rapor düzenler (md.6/4).
Kentsel dönüşümde süreç farklı mı?
Evet. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapılarda tespit, yıktırma süresi ve masraf kuralları kanunun kendisinden gelir; yıkım yönetmeliği bu kanunun hükümlerini saklı tutar (md.5/13). Riskli yapı kararından sonraki adımlar ayrı yazıda: kentsel dönüşümde yıkım ne zaman yapılır, kim yapar.
OS-CAR bu süreçte ne yapıyor?
Ruhsat mal sahibi adına belediyeden alınır. Evrak toplama ve başvuru sürecini biz yürütüyoruz; imza gerektiren adımlarda mal sahibinin katılımı gerekir. Abonelik kapatma belgeleri gelmeden yıkıma başlamıyoruz. Yıkım yöntemi, enkazın ayrıştırılması ve taşınması için: bina yıkımı.
Kaynaklar
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 13.10.2021, sayı 31627 (yürürlük 01.07.2022)
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik, Resmî Gazete 12.08.2026, sayı 33338
Son kontrol: 4 Ekim 2026. Bu yazı yönetmeliği özetler, hukuki görüş değildir. Kendi yapınız için güncel evrak listesini belediyenizin imar birimine sorun.