Hafriyat Kamyonu Kaç Ton, Kaç m³ Alır?
· Yazan: Sefa Öcal, Kurucu ortak · OS-CAR Hafriyat
Yasal sınır tonla konur: iki dingilli 18, üç dingilli 25–26, dört dingilli kırkayak 32 ton — aracın kendi ağırlığı dâhil. Kasa hacmine sınır yok; sert toprakta kamyon kasası dolmadan ağırlık sınırına gelebilir.
Hafriyat kamyonunun yasal sınırı tonla konur, metreküple değil: azami yüklü ağırlık iki dingilli kamyonda 18 ton, üç dingillide 25 ton (şartlı 26 ton), halk arasında "kırkayak" denen dört dingilli kamyonda 32 tondur (Karayolları Trafik Yönetmeliği md.128). Bu rakam aracın kendi ağırlığı dâhil toplamdır; taşınabilecek yük, ruhsatta yazan boş ağırlık düşülerek bulunur. Kasa hacmi için yasal bir sınır yok. Bu yüzden ağır ve ıslak malzemede kamyon, kasası dolmadan ağırlık sınırına ulaşabilir.
Hangi kamyon kaç ton taşıyabilir?
| Araç | Azami yüklü ağırlık | Dayanak |
|---|---|---|
| İki dingilli kamyon | 18 ton | KTY md.128 |
| Üç dingilli kamyon | 25 ton; tahrikli dingil çift lastikli ve havalı süspansiyonluysa ya da her dingil 9,5 tonu aşmıyorsa 26 ton | KTY md.128 |
| Dört dingilli kamyon ("kırkayak") | 32 ton | KTY md.128 |
Aynı değerler Araçların Yüklenmesine İlişkin Ölçü ve Usuller ile Tartı ve Boyut Ölçüm Toleransları Hakkında Yönetmelik'te de yazılıdır. Tartıda tolerans, aracın azami ağırlığının %3,75'i artı 500 kilogramdır (md.7/1); 32 tonluk bir kamyonda bu 1.700 kilogram eder.
Hafriyat kamyonu kaç m³ alır?
Kasa hacmini sınırlayan bir mevzuat yok; yönetmelik yalnız araçların üzerinin kapatılmasını ve kapasitenin üzerinde yükleme yapılmamasını ister (Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md.25). Kasa hacmi aracın modeline ve üst yapısına göre değişir. Fikir vermesi için bir kamu alım şartnamesi (DMO damperli kamyon teknik şartnamesi) damper hacmini 26 tonluk üç dingilli (6x4) kamyon için 14 m³, 32 tonluk dört dingilli kamyon için tipine göre 16–18 m³ olarak tanımlıyor. Sizin işinizdeki kamyonun kasası farklı olabilir; ölçüsü ruhsatında ya da üreticisinde yazar.
Kamyon önce tonla mı dolar, metreküple mi?
Malzemeye bağlı. Resmî şartnamelerde kazılan toprağın yerindeki birim hacim ağırlığı yumuşak toprakta 1,6, sert toprakta 1,8 ton/m³'tür (ÇŞB İnşaat Genel Teknik Şartnamesi, Cetvel 1). Kazılan toprak kabarır ve kamyonda daha fazla yer kaplar; toprakta bu artış yaklaşık %20–25'tir. Ayrıntı ve kaynaklar: toprak kabarma katsayısı ve yoğunluğu.
Bu iki değerle kaba bir hesap: sert topraktan 18 m³'lük bir kasa doldurulursa yük yaklaşık 26–27 ton eder (18 m³ × 1,8 ÷ 1,20–1,25). Dört dingilli kamyonda taşınabilecek yük 32 tondan ruhsattaki boş ağırlık düşülerek bulunur; kalan bu rakamın altındaysa kasa tam dolmadan yasal sınıra ulaşılır. Yumuşak ve kuru toprakta aynı kasa daha hafif gelir; ıslak kilde daha ağır. Bu yüzden sefer sayısını hacimden değil, tartıdan çıkan tondan izlemek daha doğrudur.
Döküm ücreti tona mı, kamyona mı göre?
İkisi de var. İstanbul'da 2026 tarifesinde kantarlı sahada ton başına azami 210 TL alınır; kantar yoksa ücret sahaya gelen aracın hacmine göredir: 5 m³'e kadar araçta 1.924 TL'den 14 m³ üstü araçta 5.771 TL'ye kadar. Kalemlerin tamamı: hafriyat maliyeti neye göre değişir.
OS-CAR'da sefer nasıl kayda geçiyor?
Her sefer için tartı fişi düzenlenir. Bu fişler işin belgesidir: hem ödenen nakliyenin karşılığını gösterir hem de ruhsat ve iskân süreçlerinde istenebilir; iş sonunda dosya hâlinde teslim edilir. Keşifte kazı derinliği, erişim yolları ve çıkacak yaklaşık hacim sahada ölçülür. Ayrıntı: hafriyat.
Kaynaklar
- Karayolları Trafik Yönetmeliği, md.128 (değişik: RG 17.04.2015, sayı 29329)
- Araçların Yüklenmesine İlişkin Ölçü ve Usuller ile Tartı ve Boyut Ölçüm Toleransları Hakkında Yönetmelik, md.5 ve md.7
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İnşaat Genel Teknik Şartnamesi — Taşıma İşleri, Cetvel 1
- İBB 2026 ücret tarifesi — Çevre Koruma Şube Müdürlüğü, md.26
Son kontrol: 4 Ekim 2026. Hesaplar yaklaşık değerdir; kesin yük tartıyla belirlenir.