Hafriyat Kamyonu Kiralarken Nelere Bakılır?
· Yazan: Sefa Öcal, Kurucu ortak · OS-CAR Hafriyat
Aşırı yük cezası araç sahibine ve yükü teslim edene ayrı ayrı yazılıyor. Ücretli taşımada K1 yetki belgesi, şoförün SRC4'ü, sigorta, muayene ve takograf: şoförlü kamyon kiralarken sorulacaklar.
Kamyon kiralayan kişi için en pahalı sürpriz aşırı yük cezasıdır ve ceza yalnızca araca değil, yükü teslim eden tarafa da yazılır: Karayolları Trafik Kanunu azami yüklü ağırlığın aşılmasında "işleten ve gönderene ayrı ayrı" idari para cezası uygular (2918 sayılı Kanun md.65/3). Şoförlü kamyon kiralarken bu yüzden aracın belgelerinin yanında yükün nasıl tartılacağı ve ceza çıkarsa kimin ödeyeceği de yazılı olmalı. Bu yazı kamyon ve şoför için hangi belgelerin aranabileceğini, hangisinin metinden okunduğunu ve nerede çıkarım yaptığımızı sıralıyor. Fiyat vermiyoruz; fiyat malzemeye, mesafeye ve sefer sayısına göre değişir.
Aşırı yük cezası kime kesilir?
Kanun azami yüklü ağırlığın aşılmasını yasaklar ve ceza tutarını aşım oranına bağlar. Ceza işletene ve gönderene ayrı ayrı uygulanır (md.65/3, 12.02.2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla değişik metin):
| Aşım oranı | Ceza (işletene ve gönderene ayrı ayrı) |
|---|---|
| %10'a kadar | 10.000 TL |
| %15'e kadar | 20.000 TL |
| %20'ye kadar | 30.000 TL |
| %25'e kadar | 40.000 TL |
| %25'in üzerinde | 60.000 TL |
İşleten, araç bir yetki belgesine kayıtlıysa yetki belgesi sahibidir; kayıtlı değilse araç sahibi ya da kiracıdır. Gönderen ise "eşyayı bir yerden başka bir yere nakletmek amacıyla taşımacıya teslim eden" kişidir (Yükleme Yönetmeliği md.4/1-h ve ı). Hafriyatta yükü çoğu zaman kazıyı yapan taraf kamyona doldurur; bu durumda "teslim eden" siz olabilirsiniz. Tutanakta kimin gönderen yazılacağını denetimi yapan görevli belirler; bunu açıklayan resmî bir rehber bulamadık.
İşleten ile gönderen aynı kişiyse ceza işletene uygulanır; gönderen birden fazlaysa cezaların toplamı işletene uygulanır. Aşım %20'yi geçerse fazla yük indirilmeden araç yola devam edemez. Tutarlar 2026 metnindeki rakamlardır: Kanun'un ek md.3'ü, trafik cezalarının her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılmasını ister, yani 2027'de bu rakamlar yükselir. Kamyonun yasal tonajı: hafriyat kamyonu kaç ton, kaç m³ alır.
Ücretle taşıma yapan araç için hangi belge aranır?
Ticari amaçla eşya taşıyacaklar K1 yetki belgesi alır; yalnızca kendi esas işinin yükünü taşıyan hususi taşımacılık K2'dir (Karayolu Taşıma Yönetmeliği md.6/8). Yetki belgesi olmadan taşımacılık yapılamaz (md.5/1, md.40/18) ve belgesiz faaliyete 17.000 ile 170.000 TL arasında ceza vardır (4925 sayılı Kanun md.26/1-a).
Gönderenin de bir ödevi var: gönderilerini teslim etmeden önce taşımayı yapacak kişinin yetki belgesi sahibi olup olmadığını kontrol etmekten sorumludur (md.45/4). Bu ödevin yerine getirilmemesine bağlı ayrı bir ceza hükmü bulamadık. Yönetmelikte hafriyata, moloza ya da damperli kamyona özel bir hüküm de yok. Şoförlü ve günlük kiralamanın K1 tanımına girdiğini açıkça yazan bir madde bulamadık; bu bizim çıkarımımız. Ücret karşılığı taşıma yapan firmadan K1 belgesini istemek güvenli yoldur.
Şoförden ne istenir?
| Aranan | Dayanak |
|---|---|
| C sınıfı sürücü belgesi (kamyon ve çekici) | Karayolları Trafik Yönetmeliği md.75/h |
| SRC4 mesleki yeterlilik belgesi (yurt içi eşya taşımacılığı); SRC3 sahibi SRC4 almış sayılır | 4925 md.5; Karayolu Taşıma Yönetmeliği md.34/1-a; SRC Yönetmeliği md.6 ve 7 |
| Beş yılda bir yenilenen sağlık raporu | Karayolu Taşıma Yönetmeliği md.34/1-e |
Kamyon için SRC istisnası yok: muaf tutulan, C1 ya da K2 belgeli bir gerçek kişinin belgesine kayıtlı tek kamyonetini kendisinin kullanmasıdır (md.34/1). SRC'siz taşıt kullanan şoföre 3.500 ile 35.000 TL, işletmecisine 8.500 ile 85.000 TL ceza uygulanır (4925 md.26/1-l).
Araç için sigorta, muayene ve takograf
- Trafik sigortası: İşletenlerin zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması şarttır (2918 md.91).
- Muayene: Kamyon ilk bir yaş sonunda ve devamında yılda bir periyodik muayeneye girer (Araç Muayene Yönetmeliği md.14/1-ç).
- Yük sigortası: Eşya taşımacıları için ayrıca zorunlu bir yük ya da sorumluluk sigortası öngören bir hüküm bulamadık; Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ndeki sigorta hükümleri yolcu ve tehlikeli madde taşımacılığı için.
- Takograf: 12.02.2026'da 7574 sayılı Kanunla yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla olan motorlu taşıtlarda takograf zorunlu hâle geldi (2918 md.31); yönetmelikle muafiyet tanınan taşıtlar hariç.
| Araç model yılı | Bu tarihten sonraki ilk araç muayenesine kadar takograf aranmaz |
|---|---|
| 2021 ve sonrası | 31.12.2026 |
| 2016–2020 | 31.12.2027 |
| 2011–2015 | 31.12.2028 |
| 1996–2010 | 31.12.2029 |
| 1985–1995 | 31.12.2030 |
Hafriyat kamyonlarına muafiyet tanınıp tanınmadığını yönetmelik metninden doğrulayamadık; kiraladığınız aracın takograf durumunu firmaya sormak gerekir.
İstanbul'da neler eklenir?
Hafriyat Yönetmeliği, taşıma izni almış araçlarla taşımayı, aracın sarı renkli olmasını ve üzerinin kapatılmasını, kapasitenin üzerinde yükleme yapılmamasını ister (Hafriyat Yönetmeliği md.23, 24, 25). İstanbul'da İBB buna iki yıl süreli taşıma izin belgesi, RAL 1028 damper rengi, yan yazılar, araç takip kiti ve güzergâh izni ekliyor. Ayrıntılar: hafriyat firması seçerken nelere bakılır ve hafriyat belgeleri: hangisini kim alır.
Kiralamada yazılı olması gerekenler
- Aracın K1 yetki belgesi, ruhsatı, muayene tarihi ve trafik sigortası poliçesi; şoförün C sınıfı ehliyeti ve SRC4 belgesi.
- Çalışma şekli: günlük mü, sefer başı mı, iş bazında mı; bekleme ve yükleme gecikmesinin kimde olduğu.
- Her seferin tartıyla kaydı ve aşırı yük cezası çıkarsa kimin ödeyeceği. Ceza işletene ve gönderene ayrı yazıldığı için bu madde sözleşmede açık olmalı.
- Taşıma izin belgesinin ve güzergâh izninin kimde olduğu.
- Döküm sahası ve döküm ücretinin kimin hesabına yazılacağı: İstanbul'da hafriyat nereye dökülür.
OS-CAR kamyon kiralamada nasıl çalışıyor?
OS-CAR şoförlü kamyon kiralıyor. Ücretli taşıma için aranan K1 yetki belgemiz var, şoförlerimizde SRC4 belgesi var ve araçlarımızda takograf bulunuyor. Filomuzda damperli kamyon ve damperli TIR var; tipi, adedi ve kapasitesi makine parkı sayfasında listeleniyor. Günlük, sefer başı ya da iş bazında çalışabiliyoruz; fiyat yazmıyoruz, bilgileri paylaştığınızda yazılı teklif hazırlıyoruz. Ayrıntı: kamyon kiralama ve hafriyat.
Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md.31, 65, 91, ek md.3, geçici md.27
- 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, md.5 ve 26
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği, md.5, 6, 34, 40, 45
- Sürücü Mesleki Yeterlilik Belgesi (SRC) Yönetmeliği, md.6 ve 7
- Araçların Yüklenmesine İlişkin Ölçü ve Usuller Yönetmeliği, md.4; 2012 tarihlidir, kanunla çelişen yerde kanun esas alınır
- Araç Muayene Yönetmeliği, md.14
- Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, md.23–25
Son kontrol: 10 Ekim 2026. Bu yazı mevzuatı özetler, hukuki görüş değildir; ceza tutarları her yıl değişir, işe başlamadan güncel metni kontrol edin.