Hafriyat Firması Seçerken Nelere Bakılır?
· Yazan: Sefa Öcal, Kurucu ortak · OS-CAR Hafriyat
Önce kamyonların belgesi: taşıma izni, sarı damper, araç takip kiti, güzergâh izni. İşi yaptıran da sorumlu olduğu için firmaya ne sorulacağı ve neyin doğrulanabildiği.
Hafriyat firması seçerken ilk bakılacak şey firmanın kendi belgesi değil, kamyonlarının belgesidir: yönetmelik, hafriyatı üretenin atığını yalnızca taşıma izni almış araçlarla, izin almış depolama sahalarına taşımasını ister (Hafriyat Yönetmeliği md.23). İstanbul'da bu belge İBB'den iki yıl süreli verilir ve damperin sarı olması, yan yazıların bulunması ve araç takip kitinin takılı olması gerekir. Dökümü yasa dışı bir yere yapan firmanın cezası işi yaptıran olarak sizin de başınıza gelebilir. Bu yazı firmaya ne soracağınızı, hangi belgeyi görmek isteyeceğinizi ve nelerin resmî olarak doğrulanabildiğini sıralıyor.
Neden önce kamyonların belgesi?
Atığı üreten, yani işi yaptıran, atığını belediyenin ya da mülki amirin izin verdiği tesis dışındaki yerlere dökmemekle yükümlüdür (md.9/e) ve kazalarda oluşacak zararı tazmin etmekle ve kirliliği gidermekle sorumludur (md.9/g). Taşımayı bir firmaya vermek bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Bu yüzden belgesiz kamyonla çalışan bir firmaya iş vermek, işin sonunda sizin de yaptırım riski taşımanız demektir. Belgelerin kimin tarafından alındığı: hafriyat belgeleri: hangisini kim alır.
Firmadan hangi belgeler istenir?
| Kontrol | Ne aranır | Dayanak |
|---|---|---|
| Taşıma İzin Belgesi | Hafriyat Toprağı, İnşaat/Yıkıntı Atıkları Taşıma İzin Belgesi; İBB tarafından 2 yıl süreli verilir | İBB Çevre Koruma; md.24 |
| Damper rengi ve yazı | Damper sarı (RAL 1028); yanlarda "Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Taşıma Aracı" ve plaka yazısı | İBB belge şartı; md.24 sarı rengi ve ibareyi ister |
| Araç takip sistemi | Lift sistemine sahip hafriyat kamyonlarında araç takip kiti | UKOME 2007/8-8 ve 2024/8-7 |
| Güzergâh Kullanım İzin Belgesi | İBB Lojistik Yönetimi'nden; hafriyat için Taşıma ve Kabul Belgesi de aranır | İBB Karayolu Yük Taşımacılığı Yönergesi |
| Atık Taşıma ve Kabul Belgesi | Hafriyatı üreten, ilçe belediyesinden alır; işe başlamadan önce | md.23 |
| Şoför belgesi | Hafriyat aracı şoförleri için Yük Taşıma Aracı Kullanım Belgesi | İBB LOTEM duyurusu |
| Branda ve temizlik | Araç üzeri kapalı, tekerlekte çamur yok, kapasite aşılmaz | md.25 |
Araç takip sistemi zorunlu mu?
İBB'ye göre evet, lift sistemine sahip hafriyat kamyonları için. İBB'nin hizmet sayfasında, 9 Ağustos 2007 tarihli 2007/8-8 sayılı UKOME kararı gereği İstanbul plakalı ve İstanbul'da çalışacak, lift sistemine sahip kamyonlara araç takip sistemi zorunluluğu getirildiği ve kamyon sahiplerinin Atık Yönetimi Otomasyon Projesi ile uyumlu takip kitini taktırması gerektiği yazıyor. 31 Ekim 2024 tarihli 2024/8-7 sayılı karar, bu araçların bir takvim yılı içinde Çevre Bilgi ve İzleme Sistemi'ne dahil edilmesini kararlaştırdı; İBB'nin sayfası araçlara cihazı taktırmaları için 25 Temmuz 2026 tarihini veriyor ve kit takma işlemi randevu sistemiyle yürüyor. "Lift sistemi" hiçbir resmî metinde tanımlanmıyor; kamyonunuzun kapsamda olup olmadığını İBB Çevre Koruma'ya sormak gerekir. Karar metninde 25 Temmuz 2026 tarihi yazmıyor ve Ekim 2026 itibarıyla uygulamaya ilişkin güncel bir duyuru bulamadık.
Takip cihazının çalışmaması yaptırım getiriyor: 2018/9-11.A sayılı UKOME kararına göre taşıma izin belgesi, taşıma kabul belgesi ve güzergâh izni ilk tespitte 1 ay, ikinci tespitte 6 ay, üçüncü tespitte süresiz iptal edilir. Bakanlığın Mart 2026 tarihli bir yönetmelik taslağı da araçlarda GPS takip sistemi şartı getiriyor; yayımlanmadı ve değişebilir.
Güzergâh ve saat kuralları
İstanbul'da ağır vasıtalar için İBB yönergesinin yasak saatleri 06.00–10.00 ve 16.00–22.00'dir; izinli saatler 10.00–16.00 ve 22.00–06.00'dır ve araç için Güzergâh Kullanım İzin Belgesi gerekir. Arnavutköy'deki bazı döküm sahası güzergâhları için ek kısıtlar var. Başvuru bilgisi İBB LOTEM sayfasında: hafriyat yük taşımacılığı. Saat kuralları: inşaat ve yıkım saat kaça kadar yapılır.
Belgeyi nasıl doğrularım?
Hafriyat taşıma izin belgesi için plaka ya da firma bazlı genel bir sorgulama sayfası bulamadık. Belediyelerin, taşıma izni alan firmaların isim ve irtibat numaralarını halka ilan etmesi yönetmeliğin gereğidir (md.24), ama İBB'nin yayımladığı bir firma listesine ulaşamadık. Belgenin aslını ya da fotokopisini firmadan istemek ve belge üzerindeki bilgiyi İBB Çevre Koruma ile teyit etmek en güvenilir yoldur. İBB'nin e-Devlet'teki "Evrak Doğrulama" hizmeti, İBB'nin elektronik belge sistemiyle üretilen evrak için kullanılabilir; hafriyat taşıma izin belgesinin bu doğrulamayı taşıdığını teyit edemedik.
Teklifleri karşılaştırırken neye bakılır?
- Teklif, belgeleri ve döküm sahasını yazılı olarak içeriyor mu: hafriyat maliyeti neye göre değişir.
- Döküm sahasının izni iş süresince geçerli mi; İBB listesindeki birçok alanın izni kısa sürelidir: İstanbul'da hafriyat nereye dökülür.
- Her sefer için tartı fişi ve döküm belgesi verilecek mi.
- Kamyon sayısı ve kapasitesi: hafriyat kamyonu kaç ton, kaç m³ alır.
- Sözleşmede sorumluluk ve teslim koşulları: yıkım sözleşmesi.
OS-CAR hafriyatta nasıl çalışıyor?
Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının taşınması için belediyeden alınan Taşıma İzin Belgesi gerekir ve izin süreçlerini biz yürütüyoruz. Hafriyat toprağı ve moloz yalnız belediyenin yetkilendirdiği döküm sahalarına götürülür; her sefer için tartı fişi düzenlenir ve iş sonunda belgeler dosya hâlinde teslim edilir. Keşif ücretsizdir. Ayrıntı: hafriyat ve dolgu ve moloz.
Kaynaklar
- Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, md.9, 23, 24, 25
- İBB Çevre Koruma — Hafriyat toprağının taşınması ile ilgili hizmet süreçleri
- İBB Çevre Koruma — Hafriyat araçları için araç takip kiti
- UKOME kararı 2024/8-7 ve 2018/9-11.A
- İBB LOTEM — Hafriyat yük taşımacılığı
Son kontrol: 10 Ekim 2026. Bu yazı mevzuatı ve İBB yayınlarını özetler; kurallar değişebilir, işe başlamadan İBB'den teyit edin.