Hafriyat Maliyeti Neye Göre Değişir?
· Yazan: Sefa Öcal, Kurucu ortak · OS-CAR Hafriyat
Hafriyat maliyetini hacim kadar o hacmin nasıl çıkarılacağı belirler: zemin, erişim, döküm sahasına mesafe, resmî depolama ücreti ve belgeler.
Hafriyat maliyetini kazının hacmi kadar, o hacmin sahadan nasıl çıkarılacağı belirler: zeminin cinsi, makinenin ve kamyonun sahaya erişimi, döküm sahasına mesafe ve resmî depolama ücreti. Aynı hacimdeki iki kazının maliyeti bu yüzden farklı çıkar. Bu yazı kalemleri sıralıyor; resmî tarifeler dışında rakam vermiyoruz.
Hafriyat fiyatı neden tek bir metreküp rakamıyla söylenemez?
Çünkü metreküp yalnız hacmi söyler; hacmin kaç kamyonla, ne kadar uzağa, hangi ücrete taşınacağını söylemez. Kazıdan çıkan toprak gevşer ve kamyona yüklendiğinde yerindeki hacminden fazla yer kaplar; ne kadar fazla olacağı zeminin cinsine bağlıdır. Kamyonlara da kapasitenin üzerinde yük konamaz (Hafriyat Yönetmeliği md.25). Sefer sayısı hem hacme hem zemine hem de araca bağlıdır.
Maliyeti hangi kalemler belirler?
| Kalem | Neden maliyeti değiştirir | Dayanak |
|---|---|---|
| Kazı hacmi ve derinliği | Çıkacak toprak miktarını ve kazının süresini belirler | Keşifte ölçülür |
| Zeminin cinsi | Kaya ya da sert zeminde kırıcı gerekir; gevşeme payı zemine göre değişir | Keşifte görülür |
| Sahaya erişim | Dar sokak, makine ve kamyonun manevra alanı, belediyenin araç çıkış saatleri sefer düzenini belirler | Hafriyat Yön. md.25 |
| Döküm sahasına mesafe | Taşıma süresini ve sefer sayısını belirler; depolama bedeli de uzaklığa göre belirlenir | Hafriyat Yön. md.17 |
| Depolama ücreti | İBB'nin yıllık tarifesine göre tona ya da araç hacmine göre ödenir | İBB 2026 tarifesi |
| Belgeler | Atık Taşıma ve Kabul Belgesi her iş için alınır | Hafriyat Yön. md.23 |
| Kazı güvenliği | Gerekirse şev, destek ya da iksa; komşu yapı ve altyapı hatlarının korunması | Yapı İşlerinde İSG Yön. Ek-4 md.62–63 |
| Kazı ve dolgu dengesi | Uygun toprak aynı işte dolguya dönerse taşınacak ve getirilecek toprak azalır | Hafriyat Yön. md.14 |
Resmî ücretler ne kadar?
İstanbul'da depolama ücretinin azami tutarını İBB belirler. 2026 tarifesinde kantarlı sahada ton başına azami 210 TL; sahaya gelen aracın hacmine göre ise 5 m³'e kadar araçta 1.924 TL, 14 m³ üstü araçta 5.771 TL. Atık Taşıma ve Kabul Belgesi 648 TL. Bu tutarlar yalnız depolama ve belge içindir; kazı, yükleme ve taşıma ayrı kalemlerdir. Tarifenin tamamı ve kimin hangi belgeyi aldığı: hafriyat belgeleri: hangisini kim alır.
Döküm sahasının seçimi maliyeti nasıl değiştirir?
Sahanın uzaklığı her seferin süresini belirler; sefer sayısı arttıkça fark büyür. Ama yalnız yakınlığa bakmak yetmez: sahanın izni iş süresince geçerli olmalı ve kapasitesi kazının hacmini almalı. İBB'nin izinli alan listesindeki birçok alanın izni kısa sürelidir. Listenin nasıl okunacağı: İstanbul'da hafriyat nereye dökülür.
Kazı ve dolgu dengesi neden önemli?
Yönetmelik, kazıdan çıkacak toprak miktarıyla dolgu hacimlerinin eşitlenmesini ister ve bitkisel toprağın alt topraktan ayrı toplanmasını şart koşar (md.14). Maliyet açısından anlamı şu: dolguya uygun toprak sahada kalırsa hem taşınacak toprak hem de dışarıdan getirilecek dolgu azalır. Bunun ne kadar mümkün olduğu zemine ve projeye bağlıdır.
Teklifleri nasıl karşılaştırmalı?
Toplam rakamdan önce kapsama bakın: kazı, yükleme, taşıma, depolama ücreti ve belgeler teklifin içinde mi? Kaya çıkarsa kırıcı nasıl fiyatlanıyor? Sefer başına mı, toplam iş için mi fiyat verilmiş? Kapsamı aynı olmayan iki teklif karşılaştırılamaz.
OS-CAR teklifi nasıl hazırlıyor?
Sahaya gelip kazı derinliğini, erişim yollarını ve çıkacak yaklaşık hacmi ölçüyoruz. Keşif ücretsizdir ve sonrasında 24 saat içinde yazılı teklif gönderiyoruz. Ayrıntı: hafriyat.
Kaynaklar
- Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, Resmî Gazete 18.03.2004, sayı 25406 (değişiklikleriyle)
- İBB 2026 Ücret Tarifesi (Çevre Koruma), geçerlilik 01.01–31.12.2026
- Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, Resmî Gazete 05.10.2013, sayı 28786
Son kontrol: 4 Ekim 2026. İBB tarifesi her yıl yenilenir; 2027 tarifesi yayımlandığında bu yazıdaki ücretler güncellenir.