İş Makinesi Kiralarken Nelere Bakılır?
· Yazan: Sefa Öcal, Kurucu ortak · OS-CAR Hafriyat
Operatör belgesi, makinenin periyodik kontrol raporu, tescil ve sigorta. Ekskavatör operatörüne MYK belgesi 23.03.2027'de zorunlu oluyor; beko loder ve silindir için zorunlu değil.
Operatörlü iş makinesi kiralarken bakılacak ilk şey operatördür: ekskavatör kullanacak kişinin mesleki yeterlilik belgesi 23 Mart 2027'den itibaren zorunlu olacak (MYK Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ md.3/1). Bugün için aranan, operatörün yaptığı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgelemesidir (6331 sayılı Kanun md.17/3). Makinenin kendisi için de yılda en az bir periyodik kontrol raporu istenir. Bu yazı makine kiralarken hangi belgenin kimde olması gerektiğini sıralıyor. Fiyat vermiyoruz; fiyat makineye, işe ve süreye göre değişir.
Operatör için hangi belge aranır?
| Durum | Aranan belge | Dayanak |
|---|---|---|
| Ekskavatör operatörü | MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi; belgesiz çalıştırma yasağı 23.03.2027'de başlıyor | MYK Tebliği md.3/1 |
| Yapı işlerinde çalışan operatör (genel) | Mesleki eğitimini belgeleyen belge: MEB operatör belgesi, MYK belgesi ya da benzeri | 6331 md.17/3; Mesleki Eğitimler Yön. md.6/1 |
| Yıkım makinesi | Mesleki yeterlilik belgeli operatör | Yıkım Yön. md.12/1 |
| İş makinesini karayolunda sürmek | G sınıfı sürücü belgesi | Karayolları Trafik Yön. md.75/n |
| Damperli kamyonu karayolunda sürmek | C sınıfı sürücü belgesi | Karayolları Trafik Yön. md.75/h |
MYK belgesi her makine için zorunlu mu?
Hayır. MYK'nın zorunlu belge listesindeki makine operatörleri ekskavatör, mobil vinç, beton pompası ve madenlerde mekanize kazıdır. Kazıcı yükleyici (beko loder), silindir, greyder ve dozer için ulusal yeterlilik standardı var ama bu meslekler zorunlu listede değil. Mini ekskavatör için tonaj ayrımı yapan bir hüküm bulamadık; ekskavatör yeterliliği boyut ayrımı yapmıyor.
Zorunluluğun 2027'de başlayacak olması bugün belgesiz operatör çalıştırılabileceği anlamına gelmez: yapı işlerinde operatörün mesleki eğitimini belgelemesi zaten gerekir (6331 md.17/3). Ustalık belgesi ya da mesleki ve teknik eğitim okulu diploması olanlar, diplomalarında yazan alanda çalıştırılmaları şartıyla MYK belgesinden muaftır (Tebliğ md.3/2). MYK belgesi 5 yıl geçerlidir.
Makine için hangi belge aranır?
- Periyodik kontrol raporu. Kazıcı yükleyiciler, hidrolik kazıcılar (ekskavatörler), yükleyiciler ve zemin sıkıştırma makineleri periyodik kontrole tabidir; standartlarda süre belirtilmemişse en çok 1 yıl. Kontrolü yetkili makine mühendisi, mekatronik mühendisi ya da ilgili teknikerler yapar. Şantiye dışında kullanılan seyyar ekipmanda son kontrol raporu makineyle birlikte bulunur (İş Ekipmanları Yön. md.7 ve Ek-III 2.6).
- Tescil ve plaka. İş makineleri sanayi ve bayındırlık kesiminde kullanılıyorsa ticaret, sanayi ya da ticaret ve sanayi odasına tescil edilir ve plaka takılır; karayolunda sürülebilmesi için tescil belgesine ekli trafiğe çıkış izin belgesinin tescil kuruluşunca tasdik edilmesi gerekir (Araçların Satış, Devir ve Tescil Yön. md.20/1-b, md.32/1-g).
- Trafik sigortası. Karayoluna çıkacak makinede zorunlu mali sorumluluk sigortası şarttır (KTK md.91; Satış-Devir-Tescil Yön. md.20/1-b-3). Kasko zorunlu değildir; yalnızca şantiyede çalışacak makine için ayrıca bir sigorta şartı yazan hüküm bulamadık.
Şantiyede makineyle çalışırken hangi güvenlik kuralları var?
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, Ek-4 ve Bölüm II'de şunları ister: makine yalnızca tasarlandığı işte ve eğitim almış kişice kullanılır (md.49/ç); çalışmaya başlamadan önce zemin sağlamlığı kontrol edilir (md.51); operatörün görüşü kısıtlıysa eğitimli bir işaretçi görevlendirilir (md.52); geri manevralar bir gözetici tarafından yönetilir ve sesli ve ışıklı uyarılar çalışır durumda tutulur (md.54); operatör kabininde yalnızca operatör bulunur (md.57). Kazı kuralları: temel kazısında hangi önlemler alınır.
Kiralamada neye bakılır?
- Operatörün belgesini ve makinenin son periyodik kontrol raporunu isteyin.
- Makinenin hangi işe uygun olduğunu sorun; makine tasarlandığı dışındaki işte kullanılamaz.
- Sürenin nasıl hesaplandığını (saatlik, günlük) ve makinenin sahaya getirilip götürülmesinin kimde olduğunu yazılı alın.
- Yıkımda çalışılacaksa operatör yeterliliğinin yıkım planında belirtildiğinden emin olun: yıkım yöntemleri: elle, makine, patlayıcı.
OS-CAR makine kiralamada nasıl çalışıyor?
OS-CAR operatörlü iş makinesi kiralama yapıyor. Hangi makinelerin sahada bulunduğu makine parkı sayfasında listeleniyor. Fiyat iş ve süre görülmeden verilmiyor; keşif ücretsizdir. Hafriyat ve yıkım işleri için: hafriyat.
Kaynaklar
- MYK Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ (Sıra No: 2026/1), Resmî Gazete 23.03.2026, sayı 33202
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, md.17
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, md.7 ve Ek-III
- Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik, md.20 ve md.32
- Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, Ek-4 md.49–57
Son kontrol: 4 Ekim 2026. Bu yazı mevzuatı özetler, hukuki görüş değildir.