İçeriğe geç
OS-CARHafriyat — ana sayfa

İnşaat Atığı Nasıl Ayrılır, Nereye Gider?

· Yazan: Sefa Öcal, Kurucu ortak · OS-CAR Hafriyat

Yıkımda hangi malzeme ayrı toplanır, hangi atık tehlikeli sayılır, ayrıştırmadan kim sorumlu, geri kazanılan malzeme nerede kullanılır ve İstanbul'da inşaat atığı bugün nereye gidiyor.

İnşaat ve yıkım atığı kaynağında ayrılır: yönetmelik hafriyat toprağıyla inşaat atığının karıştırılmamasını, atıkların kaynağında ayrılmasını ve seçici yıkımı esas alır (Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md.5). Atığı üreten, atığı bileşenlerine göre ayrı toplar ve içinde tehlikeli madde bulundurmaz (md.9/c). Geri kazanılan malzeme yol, otopark, kaldırım, drenaj ve dolgu işlerinde kullanılır (md.33). İstanbul'da ise resmî kaynaklarda adı ve yeri verilmiş bir inşaat atığı geri kazanım tesisi bulamadık; atığın büyük kısmı izinli depolama alanlarına gidiyor.

Yıkımda hangi malzemeler ayrı toplanır?

Ana yıkımdan önce seçici yıkım yapılır ve şu malzemeler türüne göre ayrılır (Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik md.15/2):

  • asbest ve diğer tehlikeli atıklar,
  • kapı, pencere, lavabo, küvet gibi sıhhi tesisat gereçleri,
  • metal esaslı, ahşap esaslı ve alçı esaslı malzemeler, kiremit,
  • taşıyıcı olmayan duvar malzemesi (tuğla, gazbeton, beton), cam, PVC ve poliüretan,
  • camyünü, taşyünü, EPS, XPS gibi ısı yalıtım malzemeleri ve sökülebilen su yalıtımı,
  • doğal taş kaplamalar; asfalt, beton ve parke altındaki granüler malzeme; bitüm tabakaları.

Ayrılan atıklar birbirleriyle karıştırılmadan toplanır, geri kazanılır; geri kazanılamayanlar lisanslı tesislerde bertaraf edilir (md.15/3). Asbestin sırası ve kimin söktüğü: yıkımdan önce asbest.

Hangi inşaat atıkları tehlikeli sayılır?

İnşaat atığının içindeki asbest, boya, florasan, cıva, asit ve benzeri tehlikeli atıklar diğerlerinden ayrı toplanır ve tehlikeli atık olarak bertaraf edilir (md.22). Bunun pratik bir sonucu var: inşaat atığı konteynerine tehlikeli atık atılırsa konteynerdeki atığın tamamı tehlikeli atık sayılır (md.16/2). Boyalı ya da tehlikeli maddeyle kaplanmış inşaat atığı, inert atık depolama sahasına da kabul edilmez (Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik Ek-2).

Ayrıştırmadan kim sorumlu?

Atığı üreten, yani işi yaptıran (md.9). Büyük çaplı yol ve bina tadilatı, tamiratı ve yıkımı yapan firmalar da inşaat atığının kaynakta azaltılmasından, tekrar kullanılmasından, geri kazanılmasından ve bertaraf tesislerine taşınmasından sorumludur (md.16/4). Yıkımda bu yükümlülük müteahhide aittir: atığı geri kazanılabilir malzemeden başlayarak kaynağında ayırmak ve lisanslı geri kazanım ya da bertaraf tesislerine göndermek (Yıkım Yön. md.14/1).

Geri kazanılan malzeme nerede kullanılır?

İlgili standartları sağlamak şartıyla yeni beton üretiminde; yol, otopark, kaldırım ve yürüyüş yollarında; drenaj, kanalizasyon borusu ve kablo döşemelerinde dolgu malzemesi olarak; alt ve üst yapı inşaatlarında, spor ve oyun tesislerinde ve diğer dolgu işlerinde (md.33). Asfalt atığı diğer atıklardan ayrı toplanır (md.28).

İstanbul'da inşaat atığı nereye gidiyor?

Geri kazanım tesisleri bugün çevre lisansıyla çalışır (Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik); İBB, İstanbul'daki kırma-eleme tesisleri için ayrıca kendi iznini ister. Ama İBB'nin izinli alanlar listesinde "geri kazanım" diye bir alan türü yok; Avrupa yakası listesinde geçici depolama, nihai depolama ve ruhsatlı inşaat alanı var. İSTAÇ'ın tesis sayfasında da inşaat atığı geri kazanım tesisi listelenmiyor ve Bakanlığın İstanbul 2023 Çevre Durum Raporu bu başlık için "veri bulunmamaktadır" diyor. Yani ayrıştırılan atığın geri kazanılamayan kısmı izinli depolama alanlarına gider: İstanbul'da hafriyat nereye dökülür.

OS-CAR enkazı nasıl ayrıştırıyor?

Enkaz karışık bir yığın değildir. Beton, demir, ahşap ve karışık atık ayrıştırılır; demir geri dönüşüme, kalanı yasal döküm sahasına gider. Ayrıştırma hem mevzuat gereğidir hem de döküm maliyetini düşürür. Tartı fişleri ve döküm belgeleri iş sonunda dosya hâlinde teslim edilir. Ayrıntı: bina yıkımı ve dolgu ve moloz.

Kaynaklar

Son kontrol: 4 Ekim 2026. Bu yazı mevzuatı özetler, hukuki görüş değildir.

Bu iş için sahada görüşelim.

Hafriyat, yıkım veya saha ihtiyacınızı paylaşın. Ekibimizle doğrudan iletişime geçin.

Hemen Ara08:30'da açılıyorWhatsAppMesaj bırakın